Parafia Prawosławna św. Świętego Wielkomęczennika Pantelejmona w Białymstoku – Zaściankach jest jedną z młodszych parafii białostockich. Jej początki sięgają roku 1992, gdy prawosławni wierni Zaścianek, Grabówki i Sobolewa, miejscowości należących do Parafii Prawosławnej św. Proroka Eliasza w Dojlidach,  zwrócili się do ówczesnego ordynariusza Diecezji Białostocko Gdańskiej, Arcybiskupa Sawy z prośbą o błogosławieństwo na wszczęcie starań budowy własnej kaplicy. Pragnienie posiadania kaplicy było podyktowane odległością, którą musieli pokonywać wierni dojeżdżając do Dojlid. Dlatego duchowni z Parafii św. Eliasza często odprawiali Akatysty w prywatnych domach. Na powyższą prośbę Arcybiskup Sawa odpowiedział notatką służbową z dnia 15 kwietnia 1992 roku „Stosownie do życzenia wiernych kol. Grabówka i prośby ks. Proboszcza błogosławię na rozpoczęcie starań związanych z budową i na samą budowę kaplicy w miejscowości Grabówka. Za całość sprawy jest odpowiedzialny ks. Proboszcz Parafii św. Eliasza”. Już 31 maja tego samego roku pod  przewodnictwem Proboszcza Parafii św. Eliasza, ks. mitrata Aleksego Nesterowicza powołany został Społeczny Komitet Budowlany. Zapał Komitetu i wiernych był ogromny. 23 lipca 1992 roku zakupiono plac bod budowę kaplicy, położony przy Szosie Baranowickiej w Zaściankach. Wnet powstał na nim krzyż, świadczący o przeznaczeniu działki i o prowadzonych staraniach. Przy krzyżu odprawiane były już regularne molebny z akatystem. Dzięki doświadczeniu organizacyjnemu ks. Aleksego Nesterowicza i ofiarności wiernych niebawem powstała tymczasowa kaplica, z błogosławieństwa Arcybiskupa Sawy, pod wezwaniem świętego wielkomęczennika Pantelejmona. 12 lutego 1992 roku Arcybiskup Sawa powołał przy Parafii św. Proroka Eliasza duszpasterstwo filialne w Grabówce, a w niedzielę 14 lutego Arcypasterz dokonał poświęcenia tymczasowej kaplicy i odprawił Św. Liturgię. Od tego momentu już w każdą niedzielę i święta były odprawiane regularne nabożeństwa. 7 marca 1993 roku odbyły się pierwsze wybory rady parafialnej. Ale już wkrótce Arcybiskup Sawa wydał dekret, którym z dniem 15 czerwca 1993 roku erygował samodzielną Parafię Prawosławną pod wezwaniem św. Wielkomęczennika Pantelejmona w Białymstoku – Zaściankach. Pełnienie obowiązków proboszcza i trud organizacji życia parafialnego, Jego Ekscelencja Arcybiskup Sawa powierzył ks. Aleksemu Wojciukowi.        Rozpoczął się nowy etap w życiu tej wspólnoty. Wkrótce rozbudowano tymczasową kaplicę i trwały przygotowania projektu domu parafialnego i samej świątyni. W dzień święta parafialnego, 9 sierpnia 1994 roku Arcybiskup Sawa dokonał poświęcenia kamienia węgielnego pod budowę domu parafialnego. W lutym następnego roku parafia wzbogaciła się o własny cmentarz, położony przy drodze do Sobolewa. Trwały tez intensywne prace przy budowie domu.

          Z dniem 2 maja 1995 roku nastąpiła zmiana na stanowisku proboszcza parafii. Dekretem Jego Ekscelencji Arcybiskupa Sawy proboszczem parafii został mianowany ks. Anatol Szymaniuk, dotychczasowy wikariusz parafii św. Proroka Eliasza w Dojlidach. Następował dalszy rozwój życia liturgicznego i parafialnego. We wrześniu staraniem parafii został wydany Akatyst św. Pantelejmona w celu coniedzielnego odprawiania przed ikoną św. Pantelejmona nabożeństw z Akatystem. We wrześniu odbyła się też pierwsza w historii tej parafii konferencja duchowieństwa dekanatu białostockiego, a w październiku ognisko młodzieży z okazji Walnego Zgromadzenia Walnego Bractwa Młodzieży Prawosławnej. Wszystko to świadczy o wkraczaniu tej Parafii w życie całego naszego Kościoła lokalnego.  Trwały prace wykończeniowe w domu parafialnym. Od maja 1996 roku zamieszkał już w nim proboszcz, by być bliżej wiernych, a 9 sierpnia 1996 roku, w dzień święta parafialnego św. Pantelejmona,  Arcybiskup Sawa dokonał poświęcenia domu.   Aktem woli Bożej było przekazanie dla naszej parafii, małej ikony świętego Pantelejmona, będącej błogosławieństwem monasteru św. Pantelejmona na św. Górze Atos, a zawierającej cząsteczkę świętych relikwii św. Pantelejmona. Stała się ona dla parafii cennym darem, przed którą wierni zanoszą swoje modlitwy.

          Wielką radością dla Parafii było ofiarowanie przez państwa Irenę i Aleksego Augustyńczuk działki budowlanej przylegającej do posiadanych, co przyczyniło się do rozpoczęcia budowy już nowej świątyni parafialnej. Wiosną 1997 roku rozpoczęły się prace przygotowawcze, 9 sierpnia w dzień pamięci św. Pantelejmona Arcybiskup Sawa w asyście licznie przybyłego duchowieństwa po odprawieniu świątecznej Liturgii udał się na plac budowy i dokonał aktu poświęcenia kamienia węgielnego pod budowę cerkwi. Wśród gości byli Biskup Symeon z Prawosławnej Cerkwi Ukrainy  oraz władze samorządowe Gminy Supraśl. Rozpoczął się trud budowy Domu Bożego.

          Autorem projektu nowej świątyni jest znany i ceniony architekt wielu prawosławnych świątyń, mg inż. Michał Bałasz. Zaprojektowana kompozycja obiektu składa się z trzech części, nawy głównej, ołtarza i części wejściowej z dzwonnicą. W konkretnej sytuacji terenowej ekspozycja elewacji wzdłużonej z kolejnym narastaniem wysokości i dynamiką form, stwarza dominantę widokową w tej części pierzei, bardzo ważnej o międzynarodowym tranzycie szosy.

          Zasadniczą bryłę cerkwi kształtuje rotunda nawy głównej o średnicy 16 m z przykryciem czaszą kulistą. Od strony wschodniej dostawiono prezbiterium o kształcie rotundy i średnicy 7 m. Od strony zachodniej nawy głównej dostawiono dzwonnicę o zmiennym przekroju i wymiarach 6 m na 4 m. W przestrzeni wieży wykształcono partię wejściową a nad nią pomieszczenie chóry, a jeszcze wyżej dzwonnicę.

          O rozwoju życia parafialnego świadczył też fakt mianowania przez Arcybiskupa Sawę  z dniem 8 sierpnia 1997 roku diakona ks. Adama Misijuka. W maju roku następnego ks. diakon Adam Misiejuk otrzymał święcenia kapłańskie i został mianowany wikariuszem tejże parafii. 15 lutego 1999 roku Metropolita Sawa dokonał zmiany na stanowisku wikariusza. Ks. Adama Misijuka zastąpił ks. Andrzej Misiejuk.

          Dzięki ofiarności całej wspólnoty parafialnej już w 2000 roku został postawiony na głównej kopule nowej Cerkwi ponad pięciometrowy krzyż, a w roku następnym krzyż wieńczący czterdziestometrową dzwonnicę.

          Rok 2003 był rokiem jubileuszowym. Parafia świętowała 10 lat swego samodzielnego istnienia. W związku z tym w tym roku odbyło się szereg uroczystości parafialnych, pośród których między innymi: I-y Parafialny Wieczór Kolęd, Konkurs plastyczny „Nasza nowa Cerkiew”, natomiast 15 czerwca 2003, w dzień Zesłania Ducha Świętego, po Liturgii Świętej został odprawiony dziękczynny molebien. Została też przygotowana wystawa fotograficzna, odzwierciedlająca życie Parafii. Hasłem tych uroczystości było „10 lat Parafii - Chrystus pośród nas”. Uwieńczeniem obchodów dziesięciolecia parafii była pierwsza Liturgia Święta w nowej Cerkwi, którą odprawił Jego Ekscelencja, Biskup Białostocki i Gdański Biskup Jakub.

          Z dniem 2 października 2006 roku Biskup Jakub mianował diakonem parafii ks. diakona Sławomira Ostapczuka.

          Niezwykle ważnym wydarzeniem w życiu naszej parafii było święto parafialne w 2007 roku. Uroczystej Liturgii świętej przewodniczył Zwierzchnik naszej Cerkwi Wielce Błogosławiony Sawa, Metropolita Warszawski i całej Polski. Jego Eminencja wraz z Jego Ekscelencją Biskupem Jakubem dokonali też poświęcenia trzech nowych dzwonów o łącznej wadze 1550 kg. (dotychczas istniały już dzwony o wadze 70, 130 i 220 kg).

Z dniem 01.10.2009 r. Jego Ekscelencja Najprzewielebniejszy Jakub Arcybiskup Białostocki i Gdański mianował Ks. prot. Anatola Martyniuka kolejnym wikariuszem parafii. Kolejnym ruchem służbowym w parafii było odwołanie z dniem 05.03.2010 r. wikariusza Ks. Anatola Martyniuka i mianowanie na to stanowisko Ks. Piotra Fiedoruka.

          W roku 2011 rozpoczęto wykonywanie polichromii świątyni. Prace trwały ponad rok, a trudu upiększenia świątyni „ewangelią w ikonie” podjęła się ekipa ikonopisców pod kierunkiem Vołodymira Telichko z Doniecka. Prace trwały ponad rok wytężonego, a i też kosztownego trudu. Wykonano w sumie ponad 1100 metrów kwadratowych polichromii. Dominującym kolorem polichromii jest czerwień, będąca symbolem męczeństwa patrona świątyni. Przy wykonywaniu polichromii zachowano określony kanon ikonografii wnętrza świątyni, a mianowicie podzielono ją na trzy cykle: dogmatyczny, liturgiczny i historyczny. Wyjątkowym elementem polichromii w kopule świątyni jest Liturgia aniołów. Wątek ten został zaczerpnięty z ikonografii katholikonów św. Góry Athos.

          W 2013 roku w samym sercu cerkwi zawisło przepiękne i majestatyczne, typu hagioryckiego, panikadiło. Otacza go choros, ozdobiony 24 ikonami z wizerunkami apostołów i świętych oraz dwunastoma lampionami. Panikadiło zostało wykonane z czystego mosiądzu przez jedną z renomowanych pracowni Nikosa Marsellos w greckich Atenach. Było to możliwe dzięki hojności trzech darczyńców z parafii.

          W 2016 roku został ustawiony w świątyni ikonostas, też typu hagioryckiego. Został wykonany z lipy w pracowni Afoi Amanatidoi z Tessalonik (Grecja). Montażu i jego ustawienia dokonali sami wykonawcy, którym z wielkim zaangażowaniem pomagali parafianie.

21 września 2016 roku odwiedził parafię Metropolita Verii, Naussy i Kampanii Pantelejmon (Grecka Cerkiew Prawosławna), który jest inicjatorem wykonania w darze dla parafii ikon do ikonostasu, z których dwie już są umieszczone w ikonostasie, kolejne zaś pisane są w Szkole Ikonograficznej Metropolii Verii.

Życie parafialne parafii św. Pantelejmona odznacza się bogatą wspólnotowością. Oprócz życia liturgicznego prowadzona jest  różnorodna działalność z dziećmi, młodzieżą a także współpraca duszpasterska z rodzicami. Stały się już tradycją choinki dla dzieci, spotkania przy ognisku czy też wspólne świąteczne spotkania integrujące wszystkich parafian w jedną rodzinę prawosławną; wspólnotę, centrum której jest Sam Chrystus.

Istotną rolę w życiu liturgicznym parafii odgrywają chóry. W parafii istnieją trzy chóry: parafialny, młodzieżowy i dziecięcy. Od wielu lat z chórami pracują lektor Jarosław Żuk, matuszka Halina Szymaniuk oraz Nika Fiedziukiewicz. W każdą sobotę odbywają się też spotkania parafialnego Bractwa Młodzieży Prawosławnej, które koordynuje ks. Andrzej Misiejuk.

 Parafia wydaje co miesiąc, począwszy od roku 1996 parafialny biuletyn informacyjny „Słowo Parafialne”.

Parafię wielokrotnie odwiedzili hierarchowie innych Lokalnych Cerkwi Prawosławnych, a mianowicie: metropolita Diawlias Damaskinos (Grecja), metropolita Verii, Naussy i Kampanii Pantelejmon (Grecja, 2003, 2008, 2009, 2011, 2012, 2016), biskup Masaorii Grzegorz (Cypr 2008), metropolia Neapolis Ambroży (patriarchat Jerozolimy 2009), metropolita Dolnego Dunaju (patriarchat Rumunii, 2009), metropolita Elassony Bazyli (Grecja, 2011), metropolita Servion i Kozanis Paweł (Grecja, 2011), arcybiskup Wileńsski i Litewski Innocenty (2012), biskup Bobrujski (2012), arcybiskup Rio Janeiro Chryzostom (Brazylia 2012), patriarcha Antiochii Jan X (Syria 2016), metropolita Jekatierynburga Cyryl (2016),

Świętem parafialnym jest dzień pamięci św. wielkomęczennika Pantelejmona (27 lipca/9sierpnia).